Cổng cảng 1.500 xe/ngày cần mấy làn?

Số làn cổng của cảng cạn hay kho bãi container thường được chọn bằng phép chia: số xe mỗi ngày chia cho số giờ làm việc, chia tiếp cho năng lực một làn. Phép chia đó cho ra con số trung bình, trong khi xe tải không đến đều. Hàng xe dài nhất xuất hiện vào vài giờ đầu ca, và đó mới là lúc quyết định cổng có ách tắc ra đường hay không. Bài này dùng mô phỏng từng giây để trả lời câu hỏi cần mấy làn cho một cảng nhận 1.500 xe mỗi ngày.

Đầu vào và tiêu chí

Cổng mở 12 giờ mỗi ngày. Xe đến theo kiểu dồn sáng thường gặp: ba giờ cao điểm buổi sáng chiếm khoảng 42% lượt xe. Thời gian xử lý mỗi xe giả định theo ba cách làm thủ tục: cổng thủ công khoảng 180 giây, cổng nhận dạng biển số và số container tự động (OCR) khoảng 60 giây, thẻ đăng ký trước khoảng 20 giây. Tiêu chí đạt là 90% số xe chờ không quá 15 phút. Mỗi phương án chạy với ba chuỗi xe đến ngẫu nhiên khác nhau và lấy kết quả xấu nhất.

Kết quả: 11, 4 hay 2 làn

Với 1.500 xe dồn sáng, cổng thủ công cần 11 làn, cổng OCR cần 4 làn, thẻ đăng ký trước cần 2 làn. Điều đáng chú ý là ngay cả khi đạt tiêu chí, làn thủ công chỉ bận khoảng 57% thời gian trong ngày: phần lớn công suất làn được xây để phục vụ ba giờ cao điểm, phần còn lại của ngày làn để trống.

Thiếu một làn: từ 4 phút lên hơn 30 phút

Hàng chờ ở cổng không tăng tuyến tính. Với cổng OCR, 4 làn cho 90% xe chờ dưới khoảng 4 phút, hàng dài nhất khoảng 35 xe. Bớt xuống 3 làn, 90% xe phải chờ tới khoảng 32 phút và hàng dài nhất lên khoảng 112 xe, đủ để tràn ra đường công cộng. Thêm làn thứ 5 thì thời gian chờ gần như bằng không. Vì vậy khi tính cổng, nên kiểm tra cả phương án bớt một làn để thấy mức độ rủi ro, và chừa đất để mở thêm làn khi lưu lượng tăng.

Xe đến đều hơn thì cần ít làn hơn

Nếu cùng 1.500 xe được rải đều trong 12 giờ, cổng thủ công chỉ cần 7 làn, OCR 3 làn, thẻ đăng ký trước 1 làn. Khi một nửa số xe có lịch hẹn và 20% trong số đó không đến đúng giờ, cổng thủ công vẫn giảm được từ 11 xuống 9 làn. Hẹn giờ và công nghệ nhận dạng là hai cách giảm số làn, và có thể kết hợp với nhau.

Cần chốt gì trước khi vẽ cổng

Bốn dữ liệu quyết định số làn: số xe theo từng giờ trong ngày cao điểm (không phải trung bình năm), thời gian xử lý thực tế mỗi xe theo quy trình hải quan và cảng, tỷ lệ xe có lịch hẹn, và chiều dài đường nội bộ có thể dùng làm chỗ chờ. Các con số trong bài là kết quả mô phỏng sơ bộ để so sánh phương án; người đọc có thể nhập lưu lượng của mình vào công cụ mô phỏng cổng cảng.