ICD, cảng cạn và trung tâm logistics khác nhau ở đâu khi lập dự án?

Khi bắt đầu một dự án hạ tầng logistics, tên gọi thường được đặt trước khi mô hình khai thác được làm rõ: ICD, cảng cạn, trung tâm logistics, kho bãi. Điều đó dễ dẫn đến một tổng mặt bằng có đủ công trình nhưng chưa trả lời được hàng đi vào, xử lý và đi ra theo cách nào. Bài này là khung phân biệt thực hành để chủ đầu tư bắt đầu đúng câu hỏi.

Cảng cạn (ICD): đầu mối gắn với hàng container và thủ tục

Trong khung pháp lý về đầu tư xây dựng, quản lý khai thác cảng cạn, cảng cạn là bộ phận của kết cấu hạ tầng giao thông vận tải, tổ chức vận tải gắn với cảng biển, cửa khẩu và các phương thức vận tải khác. Vì vậy, khi nói về ICD/cảng cạn, câu hỏi cần trả lời trước là: nguồn hàng container nào đi qua, kết nối đến đâu, và các khâu giao nhận–lưu bãi–kiểm tra được tổ chức thế nào.

Trên mặt bằng, điều này thường kéo theo khu cổng, bãi container, khu kiểm hóa hoặc khu tác nghiệp phù hợp, tuyến xe đầu kéo và vùng đệm tránh cắt ngang dòng xe. Ba lỗi bố trí bãi container là các lỗi nên kiểm tra ngay ở phương án đầu tiên.

Trung tâm logistics: hệ sinh thái dịch vụ rộng hơn

Trung tâm logistics có phạm vi rộng hơn một bãi container. Theo định hướng phát triển trung tâm logistics quốc gia, loại hình này kết nối với cảng biển, cảng cạn, sân bay, ga đường sắt, đường bộ, cửa khẩu và các khu sản xuất; mục tiêu là hỗ trợ lưu thông, phân phối và các dịch vụ giá trị gia tăng. Một trung tâm có thể có kho, phân phối, xử lý đơn hàng, dịch vụ hỗ trợ hàng hóa và có thể kết nối với ICD, nhưng không mặc nhiên đồng nghĩa với một ICD.

Kho ngoại quan: chức năng hải quan, không phải tên của cả khu

Kho ngoại quan là một chức năng chuyên biệt liên quan đến lưu giữ hàng hóa dưới sự giám sát hải quan. Nó có thể là một hạng mục trong tổ hợp logistics nếu mô hình hàng hóa và thủ tục phù hợp, nhưng không nên dùng tên “kho ngoại quan” để thay cho toàn bộ bài toán quy hoạch khu đất.

Bốn dữ liệu cần chốt trước khi chọn tên dự án

Nguồn và đích hàng. Hàng đến từ khu công nghiệp, cửa khẩu, cảng biển hay thị trường nội địa; sau đó đi đâu?

Đơn vị hàng. Container, pallet, hàng rời, hàng lạnh hay hàng thương mại điện tử tạo ra các dây chuyền khác nhau.

Phương thức vận tải. Chỉ đường bộ hay có đường thủy, đường sắt; đây là dữ liệu quyết định điểm kết nối và bãi chờ.

Các khâu giá trị gia tăng. Chỉ lưu bãi hay có đóng gói, phân loại, kiểm tra, thông quan, phân phối? Mỗi khâu cần diện tích, thiết bị và luồng riêng.

Cách chuyển thành hồ sơ khả thi

Tên dự án nên là kết quả của mô hình khai thác, không phải điểm xuất phát. Khi bốn dữ liệu trên đã rõ, đơn vị tư vấn mới có thể đề xuất cơ cấu đất, phân kỳ đầu tư và nhiệm vụ quy hoạch chi tiết 1/500 có căn cứ. Với dự án có yếu tố ICD hoặc hải quan, chủ đầu tư cần đối chiếu riêng điều kiện và thủ tục hiện hành với cơ quan có thẩm quyền.

Nguồn tham khảo

Nghị định 38/2017/NĐ-CP về đầu tư xây dựng, quản lý khai thác cảng cạn; thông tin về Quyết định 1012/QĐ-TTg và định hướng trung tâm logistics.